Kinnor (hebr. כִּנּוֹר) to jeden z najbardziej znanych instrumentów muzycznych w Biblii. Choć dziś nie wiemy, jak dokładnie wyglądał i jak brzmiał, był on popularny w czasach biblijnych. W polskich przekładach Pisma Świętego kinnor jest tłumaczony jako „harfa”, „cytra” lub „lira”, co wynika z różnic w klasyfikacji dawnych instrumentów. W Septuagincie kinnor jest tłumaczony najczęściej jako κιθάρα [kithara], natomiast w Wulgacie jako cithara.
W języku hebrajskim kinnor to niewielki instrument strunowy, którego budowa mogła przypominać współczesne liry lub małe harfy, wykonany z drewna. Liczba strun wahała się od 7 do 10, choć istnieją przekazy mówiące o 12 strunach. Były one wykonane najczęściej z jelit zwierzęcych. Grano na nim palcami lub plektronem, trzymając kinnor przy klatce piersiowej lub opierając go na kolanie. Plektron był wykonany z ptasiego pióra, drewna, kości, rogu czy twardej skóry. Kinnor był wykorzystywany jako instrument solowy w liturgii świątynnej oraz w życiu codziennym. Jego brzmienie symbolizowało radość, uwielbienie, a także duchową harmonię.
Kinnor jest wymieniany w Biblii hebrajskiej 42 razy. Kinnor pierwszy raz jest wymieniony w Księdze Rodzaju, gdzie jest informacja o Jubalu jako „ojcu wszystkich grających na cytrze i flecie”: „A imię brata jego było Jubal; on to był praojcem wszystkich grających na cytrze i flecie” (Rdz 4,21 BT). Oryginalny hebrajski zapis tego fragmentu to: „וְשֵׁם אָחִיו יוּבָל הוּא הָיָה אֲבִי כָּל־תֹּפֵשׂ כִּנּוֹר וְעוּגָב”.
Najbardziej znanym biblijnym muzykiem, który grał na kinnorze, był król Dawid, dlatego też kinnor bywa nazywany „harfą króla Dawida”. W Pierwszej Księdze Samuela znajduje się opis jego gry na tym instrumencie, która przynosiła ukojenie królowi Saulowi: „Niech pan nasz rozkaże swoim sługom, stojącym przed nim, by poszukali człowieka umiejącego grać na cytrze. Gdy ogarnie cię zły duch zesłany przez Boga, wtedy zagra on na niej i poczujesz ulgę” (1 Sm 16,16 BT). W języku hebrajskim fragment ten brzmi następująco: „יֹאמַר־נָא אֲדֹנֵינוּ לְפָנֶיךָ עֲבָדֶיךָ יְבַקְשׁוּ אִישׁ יֹדֵעַ מְנַגֵּן בַּכִּנּוֹר וְהָיָה בִּהְיֹות עָלֶיךָ רוּחַ־אֱלֹהִים רָעָה וְנִגֵּן בְּיָדוֹ וְטֹוב לָךְ”.
W Księdze Rodzaju Laban wypomina Jakubowi, że odszedł potajemnie, podczas gdy mógł zostać pożegnany uroczyście, z pieśniami i muzyką: „Dlaczego potajemnie uciekłeś, okradłeś mnie i nie dałeś mi znać? Pozwoliłbym ci odejść z radością i wśród pieśni, wśród dźwięków bębnów i cytr” (Rdz 31,27 BT). Oryginalny werset hebrajski brzmi: „לָמָּה נַחְבֵּאתָ לִבְרֹחַ וַתִּגְנֹב אֹתִי וְלֹא־הִגַּדְתָּ לִּי וָאֲשַׁלֵּחֲךָ בְּשִׂמְחָה וּבְשִׁרִים בְּתֹף וּבְכִנּוֹר”.
W Księdze Samuela czytamy o prorokach, którzy grali na instrumentach muzycznych: „Spotkasz gromadę proroków, schodzących z wyżyny. Przed nimi będą: lutnia, bęben, flet i cytra – a oni będą prorokować” (1 Sm 10,5 BT). Oryginalny hebrajski werset brzmi: „וְאַחַר כֵּן תָּבוֹא גִּבְעַת הָאֱלֹהִים אֲשֶׁר־שָׁם נְצִבֵי פְּלִשְׁתִּים וִיהִי כְּבֹאֲךָ שָׁם הָעִיר וּפָגַעְתָּ חֶבֶל נְבִאִים יֹרְדִים מֵהַבָּמָה וְלִפְנֵיהֶם נֶבֶל וְתֹף וְחָלִיל וְכִנּוֹר וְהֵמָּה מִתְנַבְּאִים”.
Kinnor jest często wymieniany w Księdze Psalmów jako instrument wykorzystywany w liturgii świątynnej do oddawania chwały Panu Bogu i radosnego wychwalania Go muzyką. Poniżej kilka wybranych wersetów, w których wymieniony jest kinnor: „Chwalcie Pana na cytrze, śpiewajcie Mu przy harfie dziesięciostrunnej” (Ps 33,2 BT). Oryginalny hebrajski werset: „הוֹדוּ לַיהוָה בְּכִנּוֹר בְּנֵבֶל עָשׂוֹר זַמֵּרוּ־לוֹ”.
„I przystąpię do ołtarza Bożego, do Boga, który jest moim weselem i radością; i będę Cię chwalił przy dźwięku harfy, Boże, mój Boże!” (Ps 43,4 BT). Oryginalny hebrajski werset: „וְאָבוֹאָה אֶל־מִזְבַּח אֱלֹהִים אֶל־אֵל שִׂמְחַת גִּילִי וְאוֹדְךָ בְכִנּוֹר אֱלֹהִים אֱלֹהָי”.
„Na harfie i cytrze, przy dźwięku liry, chcę głosić Twoją wierność” (Ps 92,4 BT). Oryginalny hebrajski werset: „עֲלֵי־עָשׂוֹר וַעֲלֵי־נָבֶל עֲלֵי־הִגָּיוֹן בְּכִנּוֹר”.
„Śpiewajcie Panu przy wtórze cytry, przy wtórze cytry i przy dźwięku harfy” (Ps 98,5 BT). Oryginalny hebrajski werset: „זַמְּרוּ לַיהוָה בְּכִנּוֹר בְּכִנּוֹר וְקוֹל זִמְרָה”.
„Przebudź się, harfo i cytro, a ja obudzę jutrzenkę” (Ps 108,3 BT). Oryginalny hebrajski werset: „עוּרָה הַנֵּבֶל וְכִנּוֹר אָעִירָה שָּׁחַר”.
„Chwalcie Go dźwiękiem rogu, chwalcie Go na harfie i cytrze” (Ps 150,3 BT). Oryginalny hebrajski werset: „הַלְלוּהוּ בְּתֵקַע שׁוֹפָר הַלְלוּהוּ בְּנֵבֶל וְכִנּוֹר”.
Chociaż kinnor w swej pierwotnej formie nie jest już używany, współcześni muzycy i badacze starają się odtworzyć jego wygląd i brzmienie na podstawie opisów biblijnych i znalezisk archeologicznych. Pomimo upływu wieków kinnor nadal pozostaje symbolem duchowości i muzycznej tradycji biblijnej.
W Nowym Testamencie nazwa kinnor nie pojawia się bezpośrednio, jednak jego odpowiednikiem w grece mógł być instrument zwany κιθάρα (kithara), który był podobnym instrumentem strunowym używanym w muzyce sakralnej i świeckiej w starożytnym świecie grecko-rzymskim. Był to rodzaj harfy lub liry, nie wiemy jednak, czy instrument ten był identyczny pod względem budowy i brzmienia z kinnor. Był to duży instrument strunowy, który miał pudło rezonansowe wykonane z drewna i od 7 do 12 strun naciągniętych na ramę.
Kithara jest wymieniona w Księdze Apokalipsy jako niebiański instrument towarzyszący wielbieniu Pana Boga:
„A gdy wziął księgę, cztery Istoty żyjące i dwudziestu czterech Starców upadło przed Barankiem, każdy mający harfę (κιθάραν) i złote czasze pełne kadzideł, którymi są modlitwy świętych” (Ap 5,8 BT). Grecki oryginalny werset: „καὶ ὅτε ἔλαβεν τὸ βιβλίον, τὰ τέσσαρα ζῷα καὶ οἱ εἴκοσι τέσσαρες πρεσβύτεροι ἔπεσαν ἐνώπιον τοῦ ἀρνίου ἔχοντες ἕκαστος κιθάραν καὶ φιάλας χρυσᾶς γέμουσας θυμιαμάτων, αἵ εἰσιν αἱ προσευχαὶ τῶν ἁγίων”.
„I usłyszałem głos z nieba jakby szum wielu wód i jakby głos potężnego gromu, a głos, który usłyszałem, był jak głos harfiarzy grających na swoich harfach (κιθάραις)” (Ap 14,2 BT). Grecki oryginalny werset: „καὶ ἤκουσα φωνὴν ἐκ τοῦ οὐρανοῦ ὡς φωνὴν ὑδάτων πολλῶν καὶ ὡς φωνὴν βροντῆς μεγάλης, καὶ ἡ φωνὴ ἣν ἤκουσα ὡς κιθαρῳδῶν κιθαριζόντων ἐν ταῖς κιθάραις αὐτῶν”.
„I ujrzałem jakby morze szkliste zmieszane z ogniem, a tych, co odnieśli zwycięstwo nad Bestią i jej posągiem, i nad liczbą jej imienia, stojących nad morzem szklistym, mających harfy (κιθάραι) Boże” (Ap 15,2). Grecki oryginalny werset: „καὶ εἶδον ὡς θάλασσαν ὑαλίνην μεμιγμένην πυρί, καὶ τοὺς νικῶντας ἐκ τοῦ θηρίου καὶ ἐκ τῆς εἰκόνος αὐτοῦ καὶ ἐκ τοῦ ἀριθμοῦ τοῦ ὀνόματος αὐτοῦ ἑστῶτας ἐπὶ τὴν θάλασσαν τὴν ὑαλίνην ἔχοντας κιθάρας τοῦ Θεοῦ.”
Chociaż kithara jako instrument nie jest już używana w szerokim zakresie, jej rekonstrukcje pojawiają się w muzyce historycznej, badaniach akademickich i próbach odtworzenia muzyki starożytnej. Jej nazwa i konstrukcja miały wpływ na rozwój instrumentów strunowych, szczególnie współczesnej gitary.
Brzmienie tego instrumentu możemy usłyszeć na nagraniach Sylwii Hazboun, której dziękujemy za wyrażenie zgody na korzystanie z nich na naszej stronie.
