www.dzielobiblijnepoznan.pl

Św. Hieronim o Czytaniu Słowa Bożego

Św. Hieronim ze Strydonu, prezbiter, ojciec i doktor Kościoła, umiłował Słowo Boże w Piśmie Świętym. Biegle władał łaciną, greką, językiem hebrajskim i aramejskim, co pozwoliło mu na przetłumaczenie tekstu Pisma Świętego z języków oryginalnych na łacinę. Był pierwszym tłumaczem Starego Testamentu, który odszedł od Septuaginty czyli greckiego przekładu Biblii hebrajskiej, i który oparł się na oryginale hebrajskim i aramejskim. Korzystając z greckich rękopisów dokonał korekty czterech Ewangelii w Vetus Latina, czyli starołacińskich przekładach Nowego Testamentu. Jego tłumaczenie Pisma Świętego, które dokonał na przełomie IV i V w. po Ch, stało się podstawą Wulgaty, czyli ujednoliconego łacińskiego przekładu Pisma Świętego. Jest to do dzisiaj, po rewizji, oficjalny łaciński tekst Kościoła. Nazwa Wulgata pochodzi od łacińskiej nazwy versio vulgata, czyli przekład rozpowszechniony.

Dla św. Hieronima Biblia jest narzędziem „za którego pośrednictwem Bóg każdego dnia przemawia do wiernych” (Epistulae 133). Kochając Słowo Boże, mówił: „Jak można żyć bez znajomości Pisma, przez które uczymy się poznawać samego Chrystusa, który jest życiem wiernych?” (Epistulae 30). Radził: „Miłuj Pismo Święte, a miłować cię będzie mądrość; miłuj je z czułością, a ono cię ochroni; czcij je, a otrzymasz jej pieszczoty. Niech będzie ono dla ciebie, jak twoje naszyjniki i kolczyki” (Epistulae 130) oraz: „Miłuj wiedzę Pisma, a nie będziesz miłować przywar ciała” (Epistulae 125).

Mówił o radości ze studiowania tekstów biblijnych: „Czyż nie wydaje ci się, że mieszkasz – już tu, na ziemi – w królestwie niebieskim, gdy żyje się wśród tych tekstów, gdy się je rozważa, gdy nie zna się i nie szuka niczego innego?” (Epistulae 53). Czytanie Słowa Bożego traktował jako modlitewny dialog z Panem Bogiem: „Kiedy modlisz się, rozmawiasz z Oblubieńcem; kiedy czytasz, to On przemawia do ciebie” (Epistulae 22). Jednocześnie zachęcał kapłanów do regularnego studiowania Pisma Świętego: „Czytaj bardzo często Pisma Boże; co więcej, nigdy nie wypuszczaj Księgi Świętej z rąk. Naucz się tu tego, czego masz nauczać” (Epistulae 52) a rodzicom radził zachęcać dzieci do ich czytania: „Upewnij się, czy studiuje ona [córka] codzienne fragment Pisma… Po modlitwie niechaj czyta, a po lekturze niech się modli… Niech zamiast klejnotów i jedwabnych szat rozmiłuje się ona w Księgach Bożych” (Epistulae 107). Przy tym wszystkim zawsze podkreślał, że nie możemy sami, bez pomocy Pana Boga, zrozumieć Słowa Bożego: „W interpretacji Pisma Świętego ustawicznie potrzebujemy wsparcia ze strony Ducha Świętego” (In Mich 1).

Zawsze przestrzegał przed czytaniem Słowa Bożego poza Kościołem: „Nie możemy nigdy sami czytać Pisma Świętego. Spotykamy zbyt wiele zamkniętych drzwi i łatwo błądzimy. Biblia została napisana przez lud Boży i dla ludu Bożego, pod natchnieniem Ducha Świętego. Jedynie w tej komunii z ludem Bożym możemy rzeczywiście dotrzeć z naszym „my” do istoty prawdy, którą Bóg chce nam przekazać” (In Psalmum 147) i mówił: „Pozostań trwale przywiązany do tradycyjnej nauki, jaka została ci wpojona, abyś mógł wzywać zgodnie ze zdrową nauką i odpierać tych, co jej zaprzeczają” (Epistulae 52). Zalecał analizę Słowa poprzez zestawienia różnych źródeł oraz refleksję i dyskusję mówiąc: „Nigdy nie ufałem własnym siłom, by studiować tomy Boże, […] mam w zwyczaju zadawać pytania, nawet odnośnie do tego, co, jak sądziłem, wiedziałem, a tym bardziej odnośnie do tego, czego nie byłem pewien” (Pref. Paralipomenon LXX). Przestrzegał też przed brakiem dogłębnej interpretacji Pisma Świętego, pisząc do przyjaciela: „Niestety, istnieje nauka Pisma, którą wszyscy bezładnie przyjmują za swoją […] wszyscy uznają tę naukę biblijną za swoją domenę. Rujnują ją, nauczają jej, zanim sami się czegoś nauczą” (Epistulae di Paolino).

Św. Hieronim wskazuje, że studiowanie Ewangelii ma prowadzić do miłowania Pana Jezusa w każdym człowieku, a rosnąca dzięki studiowaniu i medytacji Pisma Świętego miłość do Chrystusa pozwoli nam zwyciężyć każdą przeszkodę: „My także miłujemy Jezusa Chrystusa, szukamy stale jedności z Nim: wówczas łatwe wyda się nam to, co jest trudne” (Epistulae 22).

Opierając się swoim doświadczeniu tłumacza, św. Hieronim podkreślał wartość korzystania z tekstów w językach oryginalnych, pisząc: „Gdyby pośród latynistów powstała dyskusja nad Nowym Testamentem z powodu różnic w odczytaniu manuskryptów, sięgnijmy po oryginał, to znaczy po tekst w języku greckim, w którym zostało zapisane Nowe Przymierze. Podobnie w przypadku Starego Testamentu — jeśli występują różnice między tekstami greckimi i łacińskimi, odwołajmy się do oryginalnego tekstu hebrajskiego. W ten sposób wszystko, co wypływa ze źródła, możemy odnaleźć w strumieniach» (Epistulae). Przy tłumaczeniu z języków oryginalnych zachował także kolejność słów Pisma Świętego, gdyż twierdził, że „również kolejność jest tajemnicą” (Epistulae) czyli Objawieniem.

Przestrzegał przed krytyką tłumaczenia Pisma Świętego przy nieznajomości tekstu oryginalnego: „Niegodnie tłumaczę grekę na łacinę. Albo czytaj greckie dzieła (jeśli znasz język), albo, jeśli znasz tylko łacinę, nie oceniaj niepotrzebnie prezentów i, jak mówi powszechne powiedzenie, nie patrz darowanemu koniowi w zęby” (Epistulae).

Św. Hieronim zachęcał do odwiedzenia Ziemi Świętej, twierdząc, że: „Pismo Święte będzie o wiele bardziej zrozumiałe dla tych, którzy na własne oczy zobaczą Judeę, odnajdą pozostałości antycznych miast, spiszą nazwy identyczne lub zmienione tych różnych miejsc”. (Ad Domnionem et Rogatianum). Sam zamieszkał w Betlejem, gdzie nauczył się biegle hebrajskiego i aramejskiego, aby móc przetłumaczyć Biblię hebrajską i gdzie spędził ponad 30 lat życia.

.

Podporządkowując miłości do Słowa Bożego swoje życie, mógł z pełnym przekonaniem powiedzieć swoje najbardziej znane zdanie o Piśmie Świętym: „Jeśli bowiem, jak mówi Apostoł Paweł, Chrystus jest mocą Bożą i mądrością Bożą, to ten, kto nie zna Pisma, nie zna mocy Boga ani Jego miłości: Nieznajomość Pisma Świętego jest nieznajomością Chrystusa” (Commentariorium in Isaiam libri).

Dzieło Biblijne w Archidiecezji Poznańskiej

Przewijanie do góry